زیر پوست پیامرسان های داخلی از باتری های داغ تا پیام های غیب شده
به گزارش اچ پی، پیام رسان های ایرانی طی سالهای اخیر با حمایت های گسترده دولتی و رشد قابل توجه تعداد کاربران، به بخشی از زیست بوم ارتباطی کشور تبدیل گشته اند. با این وجود، افزایش تعداد کاربران لزوما به معنای رضایت عمومی نیست. بررسی گزارش های رسانه ای، اظهارات کارشناسان و تجربه کاربران نشان می دهند که این پیام رسان ها بازهم با چالش هایی در عرصه اعتماد عمومی، امنیت و حریم خصوصی، کیفیت خدمات، رقابت پذیری فنی و پایداری زیرساخت مواجه اند؛ چالش هایی که مانع از تبدیل شدن آنها به جایگزینی کامل برای مثال های جهانی شده است.
امیرمسعود عابدین- در سالهای اخیر و بدنبال تشدید سیاستهای فیلترینگ در ایران، پلت فرم های بومی با حمایت های کلان دولتی و ایجاد انحصارهای خدماتی، تلاش کردند تا جایگزین نمونه های بین المللی شوند. با وجود این، انتقال الزامی یا اختیاری کاربران به این شبکه، چالش های ساختاری پنهانی را عیان کرده است. گزارش های میدانی رسانه ها، مصاحبه های تخصصی کارشناسان شبکه و واکاوی های فنی نشان می دهند که پیام رسان های ایرانی با وجود رشد ظاهری در آمار کاربران، بازهم در چند بخش امنیت، زیرساخت و اعتماد اجتماعی با ایرادات اساسی دست و پنجه نرم می کنند؛ موضوعی که به یک سد محکم در مقابل جلب اعتماد عمومی تبدیل گشته است.
چالش حریم خصوصی و ابهام در پروتکلهای امنیتی بزرگ ترین پاشنه آشیل پیام رسان های داخلی، ذهنیت منفی و گاهی اثبات شده کاربران در رابطه با امنیت داده هاست. در صورتیکه پیام رسان های جهانی مانند واتس اپ یا سیگنال از پروتکل رمزشناسی سرتاسری (End-to-End Encryption) استفاده می نمایند، پلت فرم های ایرانی در این زمینه با ابهامات جدی روبرو هستند.
ماجرای افشای تصاویر مانیتورینگ «بله»: حدود سه سال پیش انتشار تصویری از صفحه مانیتور یکی از کارمندان اپلیکیشن بله که محتوای گفتگوهای کاربران را نشان می داد، موجی از انتقادات را برانگیخت. باآنکه روابط عمومی این پلت فرم اعلام نمود که این ابزار صرفاً برای پایش «گروه های بالای ۱۰۰۰ عضو و کانال های عمومی» جهت ممانعت از کلاهبرداری است، اما کارشناسان امنیت شبکه باور دارند نبودند که مکانیزم رمزنگاری سرتاسری سبب می شود تا داده ها روی سرورها بصورت متن آشکار (Plaintext) ذخیره شوند و برای اپراتور یا هکرها قابل دسترسی باشند.
ضعف در معماری داده های «ایتا» و «روبیکا»: گزارش های فنی انتشار یافته از جانب لابراتوار های امنیت دیجیتال نشان می دهند که در پلت فرم هایی مانند ایتا، داده های محلی کاربر (مانند پیشنویس پیام ها یا تاریخچه چت ها) به گونه ای ذخیره می شوند که در صورت دسترسی فیزیکی یا نفوذ بدافزاری به دستگاه، به آسانی قابل استخراج هستند. همین طور در روبیکا مواردی از ارسال ترافیک رمزگذاری نشده (HTTP بجای HTTPS) در لایه های خاصی از شبکه گزارش شده است.
ضعف های زیرساختی، اختلال های مکرر و افت پایداری بررسی بازخوردهای کاربران در رسانه ها و خبرگزاری های داخلی نشان می دهند که با وجود هدایت ترافیک به سوی این اپلیکیشن ها، زیرساخت سخت افزاری آنها کشش حجم بالای کاربران را در ساعات پیک مصرف ندارد.
قطعی های زنجیره ای «ایتا» و «بله»: این پیام رسان ها بارها به علت «ارتقای سخت افزاری» یا «اختلال در بخش تأمین برق دیتاسنتر» بطور کامل برای ساعات طولانی از دسترس خارج شده اند. کارشناسان می گویند که معماری توزیع شده (Distributed Architecture) که در تلگرام برای مدیریت میلیاردها پیام استفاده می شود، در ایتا و بله پیاده سازی نشده یا کیفیت پایینی دارد، به این علت در صورت بروز مشکل در یک نقطه، کل شبکه فلج می شود.
سنگینی و باگ های «روبیکا» و «سروش پلاس»: روبیکا به علت تغییر ماهیت به یک «سوپر اپلیکیشن» و تجمیع خدماتی چون فیلم، موسیقی، پیام رسان و روبینو (مشابه اینستاگرام)، گرفتار اضافه بار ساختاری است. این مساله در گوشیهای میان رده و ضعیف سبب کندی شدید، هدررفت منابع سخت افزاری (RAM و CPU) و کرش های پی درپی اپلیکیشن می شود. سروش پلاس نیز بازهم از سرعت پایین آپلود فایل و افت کیفیت شدید در تماسهای صوتی و تصویری رنج می برد.
کاربران در گزارش های رسانه ای و نظرسنجی های مختلف به مشکلات دیگر زیر اشاره کرده اند:
کندی در ارسال و دریافت پیام ها باگ های عجیب در پیام ها (برای مثال مخاطب پیامی را که خودش فرستاده، نمی توانست ببیند) باگ های عجیب در ری اکت ها و به روزرسانی پیام ها (به گونه ای که برای مقطعی، قابلیت ری اکت متوقف شد) محدودیت در حجم فایل های ارسالی (مانند محدودیت ۲۰ مگابایتی ارسال فایل در «بله») لودینگ های طولانی در بارگذاری چت ها و پیام ها تأخیر در همگام سازی بین دستگاهها اشکالات مربوط به اعلان ها مصرف بالای باتری و داغ شدن گوشی (یکی از مشکلات پررنگ نزد مخاطبان) پر کردن حجم زیادی از حافظه (محاسبه مستقیم موارد دانلود شده در حافظه گوشی) اختلال در تماسهای صوتی و تصویری این انتقادها به صورت های مختلف در رابطه با روبیکا، سروش پلاس، ایتا، آی گپ و سایر پیام رسان های داخلی مطرح گردیده است. طبیعتا علیرغم این همه مشکلات و همین طور نبود جذابیت، نباید انتظار این را داشته باشیم که مخاطبان و آنلاین شاپ ها در این پلت فرم ها بمانند.
کپی برداری ناشیانه و تجربه کاربری (UX) ضعیف یک پیام رسان موفق باید هویتی مستقل و رابط کاربری روانی داشته باشد. اغلب پلت فرم های ایرانی از این خصوصیت محروم هستند.
«ایتا» و «آی گپ»؛ سایه ای کم کیفیت از تلگرام: ایتا در عمل نسخه ای کپی برداری شده از کدهای قدیمی تلگرام است. این مساله سبب شده تا کاربران حس پلتفرمی دست دوم را داشته باشند. علاوه بر این، هماهنگی میان نسخه های مختلف (اندروید، ویندوز و وب) در این پیام رسان ها ضعیف است؛ بطوریکه گاهی پیام های خوانده شده در گوشی، در نسخه دسکتاپ بازهم بصورت خوانده نشده باقی می مانند یا همگام سازی (Sync) مخاطبین جدید با تاخیرهای طولانی مواجه می شود.
«بله» و «گپ»؛ تداخل هویتی: پیام رسان بله به علت ریشه های بانکی خود، بیشتر شبیه به یک اپ خدمات مالی است تا یک پیام رسان پویا. محیط کاربری آن برای چت های طولانی جذابیت ندارد. پیام رسان گپ نیز با وجود قابلیت های فنی خوب، در قسمتهایی مانند بی صدا کردن (Mute) پیشرفته یا مدیریت پیشرفته نوتیفیکیشن ها گرفتار ضعف های تجربی است.
«شاد»؛ اجبار آموزشی بدون بهینه سازی: اپلیکیشن شاد که بزرگ ترین جامعه آماری دانش آموزی را دارد، بر بستر فنی روبیکا توسعه یافته است. این پلت فرم کماکان با مشکلاتی چون احراز هویت های ناموفق، باز نشدن فایل های آموزشی و محیط کاربری خسته کننده مواجه می باشد که معلمان و دانش آموزان را کلافه می کند.
محدودیت اکوسیستم و ارتباطات بین المللی پیام رسان های ایرانی عمدتاً در داخل کشور مورد استفاده قرار می گیرند و کاربران خارجی بسیار محدودی دارند. این مساله باعث شده که شبکه ارتباطی آنها در مقایسه با پیام رسان های جهانی کوچک تر باشد.
اثر شبکه ای (Network Effect) یکی از مهم ترین عوامل موفقیت پیام رسان هاست؛ یعنی ارزش یک پیام رسان زمانی بیشتر می شود که تعداد بیشتری از افراد در آن حضور داشته باشند. خیلی از کاربران ایرانی بازهم برای ارتباطات بین المللی، فعالیتهای تجاری، آموزشی و حرفه ای ناچار به استفاده از پیام رسان های خارجی هستند. همین مساله قدرت رقابت پیام رسان های داخلی را کاهش داده است؛ به شکلی که بلا فاصله بعد از اتصال اینترنت بین الملل در ایران، انبوهی از کاربران از پیام رسان های ایرانی به پیام رسان های خارجی بازگشتند. این اتفاق نشان داد که حضور در پیام رسان های ایرانی صرفاً به علت اجبار و ناشی از اعمال محدودیت های شدید دسترسی به اینترنت بوده و علاقه و کششی در بین کاربران یا وجود نداشت یا به وجود نیامده بود که در این پلت فرم ها باقی بمانند.
مسئله اعتماد اجتماعی؛ مهم تر از فناوری خیلی از متخصصان حوزه ارتباطات باور دارند که مشکل اصلی پیام رسان های ایرانی صرفاً فنی نیست، بلکه به «سرمایه اجتماعی» و «اعتماد عمومی» مربوط می شود.
حتی اگر یک پیام رسان از نظر فنی عملکرد قابل قبولی داشته باشد، در صورتیکه کاربران نسبت به امنیت اطلاعات، استقلال مدیریتی یا حفظ حریم خصوصی خود اطمینان نداشته باشند، استقبال گسترده و پایدار از آن دشوار خواهد بود. به همین دلیل، اعتمادسازی از راه شفافیت، حسابرسی های مستقل امنیتی و انتشار گزارش های فنی می تواند به اندازه توسعه زیرساخت اهمیت داشته باشد.
گزارش های رسانه ای و شواهد فنی اثبات می کنند که چالش اصلی پیام رسان های ایرانی، نه تعداد کاربر و نه بودجه، بلکه «فقدان مزیت رقابتی ارگانیک»، «مشکلات فنی و زیرساخت» و «بحران عمیق اعتماد» است. عرضه خدمات انحصاری دولتی (مانند کالا برگ، خدمات بانکی یا آموزش الزامی در شاد) شاید بتواند آمار نصب این برنامه ها را بالا ببرد، اما تا آن زمان که مشکلاتی چون ذخیره سازی متن آشکار داده ها، نبود پروتکلهای رمزنگاری پیشرفته، کپی برداری های سطحی و اختلالات مداوم زیرساختی حل نشوند، این پلت فرم ها نمی توانند بعنوان یک ابزار ارتباطی امن و پایدار در سبد مصرفی دائمی و داوطلبانه شهروندان جای بگیرید. تکامل فنی این اپلیکیشن ها نیازمند شفافیت ساختاری و خروج از پوسته انحصار است.
۲۲۷۳۲۲
منبع: اچ پی
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب